Greinar

Þegar hvolpur er vaninn við búr þarf að hafa í huga að “hundum líður vel í búrum”. Vellíðan þeirra kemur af því að þeir “liggja í eigin bæli” og “þeir vita að þú kemur aftur”.

Hundur sem venst búri er öruggari, honum líður vel, eigandinn veit líka að ekkert skemmist á heimilinu (eða í bílnum) á meðan.

Til langs tíma litið, þá tekst alltaf að venja hund við búr. Um leið og hundur hættir að “hrópa og kalla á þig” þá fer hann að slaka á í búrinu og geta sofið þar rólegur. Fljótlega eftir að hundur eða hvolpur fer að nota búrið, kemst hann að því að foringi sinn kemur alltaf aftur, eða einhver, og hleypir honum út.

Margir hundar verða svo hrifnir af búri sínu að þeir sofa þar líka þegar eigendur eru heima.

Fara í búrið

Ég nota ávallt þessa aðferð við að kenna hvolpi orðið “búr” og að fara inn í það. Ég sest hjá búrinu með nammi, gef hvolpinum fáeina mola og fer því næst að setja molana inn fyrir gættina.

Ég gef mér góðan tíma, sit þarna og gæli við hvolpinn á milli þess sem ég gef honum nammi. Smám saman hendi ég molunum lengra inn í búrið. Ávallt gæti ég þess að láta molana liggja ef hvolpurinn sækir þá ekki.

Í hvert sinn sem hvolpurinn fer inn í búrið segi ég blíðlega “búr” eða “búrið”.

Að vera í búrinu

Fyrstu skiptin sem hvolpur á að bíða í búrinu byrja ég sama “leik”. Síðan tek ég að halla aftur hurðinni þegar hvolpurinn fer í það. Að því kemur að ég loka búrinu, geng því næst aftur fyrir – án þess að nema staðar – og opna aftur.

Smám saman venst hvolpurinn því að búrið er skemmtilegt og tengist nammi. Þegar ég er tilbúinn skil ég hvolpinn eftir í svosem 10 mínútur.  Yfirleitt hafa mínir hundar vanist búrinu á tveim til þrem dögum, sé þetta gert daglega í þrjá daga.

Í bílnum

Ég set hvolpa ávallt í búr í bílnum, án undantekninga. Þú veist aldrei hvenær eitthvað er nagað í bílnum eða hvar kemur piss eða gubba.

Þegar hvolpur fer fyrst í búrið í bílnum má búast við gjammi og ýlfri. Hann fattar mjög fljótt að þú ert með í bílnum og gleymir gjamminu. Ég hef aldrei verið í vandræðum með hvolp hvað þetta snertir.

Venjur

Ég opna aldri búr á meðan hvolpur ýlfrar, gjammar eða krafsar í búrið. Það gerist nær alltaf með hvolpa að þeir gjamma eða krafsa þegar þú ferð frá þeim í búrinu.

Þegar ég kem aftur að búri og hvolpur gjammar eða krafsar bíð ég eftir sekúndunni sem hann hættir og opna. Stundum þarf að bíða dálitla stund og getur það tekið á taugarnar. Þegar svo ber við er gott að muna að gjammið og krafsið er ekki sársakafullt né skaðlegt, bara óþægilegt fyrir okkar eyru.

Þegar hvolpar gjamma og ýlfra – ef ég er viss um að frekja ræður för – loka ég alltaf eyrunum. Smám saman fattar hvolpurinn að hann stjórnar þér ekki með röddinni. Ég hef tekið við hvolpum frá heimilum þar sem þeir komust upp með gjamm og voru jafnvel til vandræða. Með þessari aðferð hefur gjammið alltaf horfið innan mánaðar.

Fyrstu skiptin sem þú skilur hvolp eftir í búri og ferð að heiman máttu búast við að hann gjammi lengi. Sumir hvolpar hafa gjammað allt að fjóra tíma, en það er sjaldgæft. Nærri alltaf þegar þú kemur aftur byrjar gjammið áður en þú opnar. Þegar svona er, bíð ég átekta við búrið og opna á sekúndunni sem gjamminu lýkur.

Erfiði hvolpurinn

Einn hvolp hef ég átt sem var sérstakur. Hann hafði fengið mikið nammi og kjass í gotinu sínu, í hvert sinn sem hann gjammaði. Þegar ég fékk hann var hann því mjög gjammsækinn og þar að auki viljasterkur persónuleiki.

Smámsaman minnkaði gjammið eftir að hvolpurinn kom. Hann var greindur og var mjög snöggur að sætta sig við búrið, sérsaklega í bílnum. Engin vandamál þar.

Enginn vandi var að kenna hvolpinum að fara í búrið svo ég var bjartsýnn. Þegar hvolpurinn var 11 vikna þurfti að skilja hann eftir – með heimilishundunum – yfir nótt. Ég ræddi við nágrannann sem fylgdist með.

Morguninn eftir fékk ég þær fréttir að hvolpurinn hefði gjammað þó nokkuð fyrsta klukkutímann og svo tekið rokur næstu tvo tímana. Að sjálfsögðu hófst gjammið þegar ég kom heim en við því var að búast. Þegar ég stóð við búrið þurfti ég hámark að bíða í 5 mínútur eftir þagnar-sekúndunni. Allt virtist ganga vel.

Vandinn var skapið ef hann var settur í búr og skilinn eftir. Sem fyrr segir var hvolpurinn frekar viljasterkur. Þegar hann var 12 vikna þurfti ég að setja hvolpinn í búr í hálfan dag en vera þó heima við. Þvílíkt gjamm! Þvílíkt úthald!

Þegar hvolpurinn hafði gjammað viðstöðulaust í allt að klukkutíma gafst ég upp. Ég var við búrið og ef hann gjammaði, opnaði ég snöggt, tók í þéttingsfast í hnakkadrambið (eins og tíkin gerir) og hvæsti eða urraði.

Eftir þrjú til fjögur slík tilfelli minnkaði gjammið og varð að kjökri. Í hvert sinn sem þetta gerðist fékk hvolpurinn hól og nammi. Ef hann þagnaði alveg tók ég hann út og gældi við hann.

Því næst stóð ég upp og endurtók leikinn en í hvert sinn tveim skrefum lengra frá búrinu. Smám saman skildi hvolpurinn að ég ætlaði ekki að leyfa honum að ráða og fór að lúlla sér. Ég settist í næsta herbergi að skrifa en stóð upp á tíu til tuttugu mínútna fresti og gaf hvolpinum hól og nammi.

Í heila tvo tímana var hvolpurinn rólegur í búrinu og var að lokum hleypt út.

Daginn eftir prófaði ég að setja hvolpinn í búr í næsta herbergi. Við fyrsta gjamm hvæsti ég, hvolpurinn þagnaði, ég fór fram, kom svo eftir tíu mínútur með hól og nammi. Næstu vikuna gerði ég þetta annan hvern dag. Björninn var unninn og hvolpurinn var sáttur við búrið upp frá því.

Hundar deila ýmsum þörfum og tilfinningum með mönnum. Þeir eru félagsverur og þrífast á félagskap, við menn og hunda. Þeir njóta líkamlegrar og andlegrar þjálfunar. Þeir bregðast við til að fá verðlaun og þróa stundum ljóta siði t.d. þegar þeim leiðist.

Tengitími hunda við lærdóm og þjálfun er frá örfáum sekúndum upp í fáeinar mínútur. Bezt er að verðlauna góða hegðun innan 15 sekúndna ef hægt er. Þegar hundurinn er að læra er hann að tengja saman ákveðinn atburð og afleiðingar hans.

Þegar leikur eða æfing er búin má búast við að hundurinn hugsi um það sem gert var og vinni úr því þegar það er endurtekið. Betra er að æfa í 5 til 15 mínútur í senn en gera það daglega, frekar en klukkutíma einu sinni í viku.

Hundar eru alltaf að læra, ekki aðeins þegar þeim er kennt. Eigandi þarf að vera stöðugt meðvitaður um hvað hundur lærir af öllu sem gerist í kringum hann.

Hver hundur hefur sinn eigin persónuleika, greind, umburðarlyndi, og getu til að læra. Þrátt fyrir aldalangar ræktanir á hundum, hugsar hundurinn þinn líkt og forfaðir hans, úlfurinn. Hann er flokksdýr sem bíður eftir því að vita hans stöðu í flokknum og viðbrögð og svör flokksleiðtogans.

Í huga hundsins þíns ert þú og fjölskyldan flokkurinn hans. Þú tekur ákvarðanir og hundurinn á hlýðir. Úlfahjarðir veiða saman, svo og hundahópar, því eiga þeir mjög auðvelt með að „nema“ hvað aðrir í hjörðinni eru að gera eða ætla sér. Þannig lærir hundurinn smámsaman hvað eigandi hans vill honum.

Ef þú skilur hvernig að hundurinn þinn hugsar, verður þjálfunin ánægjuleg fyrir ykkur bæði.

Munur tegunda

Menn hafa ræktað hunda í a.m.k. 10.000 ár. Hundar voru upprunalega ræktaðir fyrir hegðun og getu, við veiðar, fjárgæslu, smölun, sem gæludýr, sem verndarar og sem félagar.

Hver tegund var ræktuð með ákveðinn tilgang í huga. Sumir hundar hafa verið ræktaðir vegna stærðar, feldsins og litar. Allir hundar eru í raun af sömu tegund, því þeir geta allir átt saman frjó afkvæmi. Sérstakar tegundir henta kannski mismunandi í ýmsa þjálfun og vinnu.

Ekki er hægt að alhæfa um hundategundir, það er kannski hægt að tala um útlit, veiðihegðun, og vilja til að þóknast. Hundar eru jafn misjafnir eins og þeir eru margir, Þannig þarf að aðlagast hverjum hundi.

Það er hægt að rækta fram skapgerð hunds og móta hann mjög mikið. Er þetta 50% í höndunum á eigandanum og háð skilningi hans. Því eru námskeið og fræðsla mikilvæg fyrir byrjendur og lengra komna.

Hægt er að skipta atferli hunds í þrennt.

Meðfætt atferli: Atferlismynstur sem hundurinn hefur þróað og erft. Undirstaða þess að dýr sömu tegundar skilji hreyfingar og hljóð hvers annars. Persónuleiki: Hæfileiki og færni einstaklingsins til að notafæra sér meðfædd atferli. Hver hundur hefur sína skapgerð.

Lærdómshæfileiki: Hæfileiki til að nýta sér reynslu, búa til minnisþætti.

Skapgerð

Þó svo að hver tegund hafi sína tegundalýsingu, á hver hundur sinn persónuleika og skapgerð. Samvinnuþýðir hundar eru auðveldir í þjálfun og eru forvitnir. Hundar sem kanna og hlusta á fólk bregðast hraðar við þjálfun en undirgefnir, hræddir eða frekir einstaklingar.

Ríkjandi og sjálfsöruggur: Sumir hundar, sama af hvaða tegund hafa að eðlisfari sjálfsöruggan persónuleika. Þeir geta veitt viðnám við skipunum eigandans. Slíkt getur verið kostur við þjálfun ákveðinna verkefna.

Undirgefinn og óöruggur: Hundar með undirgefinn persónuleika geta verið gagnteknir þegar þeim er skipað að hlýða.

Sýna verður þessum hundum þolinmæði og fara varfærnislega í sakirnar.

Hugleiddu þetta áður en þú tekur mig að þér.

Ég lifi varla lengur en 15 ár. Mér líður illa án þín.
Augu mín og látbragð eru mín orð.
Gefðu mér tíma og svigrúm til að skilja hvers þú ætlast til af mér.
Hrós þitt og umbun er mér sólargeisli, refsing er þungbær.
Reiðstu ekki sakleysi mínu, ég vil þér vel.
Þú átt atvinnu, ánægjustundir og vini. Ég á bara þig.
Talaðu við mig. Enda þótt ég skilji ekki mál þitt, skil ég tón raddarinnar.
Áður en þú slærð mig, mundu að ég get kramið hönd þína, en ég beiti þig aldrei ofbeldi.
Ef þér finnst ég leiðinlegur, vegna annríkis þíns, mundu þá að stundum líður mér illa og verð pirraður t.d. í sólarhita.
Annastu mig þegar ég verð gamall. Án þín er ég hjálparvana.
Deildu með mér gleði þinni og sorgum.
Veittu mér hlutdeild í lífi þínu, því ég elska þig.

Fóðrun, hvolpafull tík

Að gefa tíkinni of mikinn mat snemma á meðgöngu getur leitt til óþarfa fitu og gæti orsakað vandamál þegar hún gýtur hvolpunum.

Meðganga tíkur er að meðaltali 63 dagar, en það er ekki fyrr en á seinustu fjórum vikum meðgöngu sem tíkin tíkin þyngist mest, eftir vöxt hvolpanna.

Sem almenn regla, ætti matargjöf að aukast um 10 – 15% á viku, frá fimmtu viku meðgöngunnar. Þegar hún hefur fætt hvolpana ætti hún að borða 50% meira en á fengitímanum.

Gott fæði tryggir góða umhyggju hjá hvolpafullri tíkinni og þegar hún er með ungviðin á spena. Þar sem hvolpar taka mikið pláss í móðurkviði, er magi tíkarinnar ófær um að þenjast út eins mikið og venjulega.

Gott er að gefa tíkinni nokkrum sinnum á dag smáar máltíðir og nota innihaldsríkan mat svo hún sé fær um að neyta nægilegrar fæðu sem mæta þörfum hennar.

Eftir got

Á meðan tíkin sér um hvolpa, krefst hún fleiri hitaeininga og næringarefna. Því þarf hún að éta allt að þrisvar eða fjórum sinnum meira en hún er vön. Hún þarf að tryggja að hún geti framleitt næga mjólk fyrir hvolpana og viðhalda sínum eigin líkama.

Á hámarks mjólkurmynduninni (yfirleitt í kringum 3ja til 4ra vikna), mun hún gefa á milli 4 – 7% af líkamsþyngd sinni á hverjum degi til hvolpanna í mjólkurformi.

Nauðsynlegt er að fóðra hana með innihaldsríku gæða fóðri, með ef til vill nætur máltíðum líka. Fóðraðu tíkina eins mikið og hún þarf – ólíklegt er að hún borði yfir sig. Hvolpafóður er góður kostur, það mætir þörfum móðurinnar, og er einnig tilvalið fyrir hvolpana, þegar þeir fara að hafa áhuga á mat. Vertu viss um að tíkin hafi ótakmarkaðan aðgang af fersku vatni á meðan á þessu tímabili stendur.

Ganga í taum

Hvolpar þurfa að læra taumgöngu snemma, sérstaklega ef þú býrð á stað þar sem umferð er. Hvolpum líkar ekki að fá ól um hálsinn, þannig að fyrsta skiptið er þannig að hvolpurinn bremsar og tosar á móti, ekki draga hann á eftir þér.

Langur taumur hentar vel. Sniðugt ráð er að hafa nammi eða dót í hendinni ganga síðan rösklega í burt frá hvolpinum og kalla síðan á hann og sína honum nammið/dótið, hvolpurinn fylgir þér að lokum eftir.

Verið þolinmóður við þjálfunina.